Czy Twoja rodzina przetrwa 72 godziny bez prądu, zasięgu i wody?

Był poniedziałek, 28 kwietnia 2025 roku. Godzina 12:32. W Madrycie, Barcelonie i Lizbonie miliony osób piło kawę, pracowało przy komputerach, jechało metrem. A potem — w ciągu dosłownie kilku sekund — zgasło wszystko.

Metro zatrzymało się między stacjami. Windy stanęły w połowie piętra. Sygnalizacja świetlna na ulicach wygasła. Terminale płatnicze przestały działać — sklepy mogły sprzedawać tylko za gotówkę, której nikt już nie nosił. Lotnisko w Madrycie przeszło na zasilanie awaryjne. W szpitalach uruchomiono generatory. Na ulicach — tysiące ludzi bez internetu, bez zasięgu komórkowego, bez jakiegokolwiek sposobu na dowiedzenie się, co się dzieje.

Przez kilkanaście godzin miliony nowoczesnych, zadbanych, dobrze zarabiających europejczyków przekonało się o jednej brutalnej prawdzie: wystarczyło kilka sekund, żeby cofnąć się o 100 lat.

I teraz najważniejsze pytanie: czy to może zdarzyć się w Polsce?

„Polska jest przygotowana.” Naprawdę?

Tak mówią rzeczniki rządowych spółek energetycznych. Tak zapewniają politycy. Ale liczby mówią co innego.

Według raportów Polskich Sieci Elektroenergetycznych, w lipcu 2022 roku rezerwa mocy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego spadła do 0 megawatów. Zero. Polska musiała w trybie awaryjnym kupować energię od Czech, Słowaków i Litwinów. Wcześniej, w grudniu 2021 — od Niemiec, Szwecji i Ukrainy. Awaryjny import trwał wtedy 15 godzin.

Średni wiek polskich elektrowni to 47 lat. Linie przesyłowe w wielu rejonach wiejskich były budowane w latach 70. i 80. Przy każdym silnym wietrze, przy każdych ciężkich opadach śniegu — konary drzew obalają słupy, zrywają kable.

Do tego dochodzi coś, o czym mówi się coraz głośniej w kręgach bezpieczeństwa narodowego: zagrożenie ze Wschodu. Nie chodzi tylko o konwencjonalne działania wojenne. Chodzi o coś znacznie bardziej podstępnego.

Wschód, hybryda i infrastruktura krytyczna

Przez trzy lata obserwowaliśmy, jak wyglądają zimowe noce w ukraińskich miastach, gdy rosyjskie rakiety precyzyjnie uderzają w stacje transformatorowe. Miliony ludzi bez prądu. Bez ogrzewania. Bez wody. W temperaturach minus 15–20 stopni.

To nie jest element abstrakcyjnej strategii. To jest doktryna: zniszczyć infrastrukturę cywilną, wywołać paraliż i panikę w nieuzbrojonym społeczeństwie, zmusić rząd do ugięcia się bez jednego bezpośredniego starcia zbrojnego.

Polska, ze swoją granicą z Rosją (przez Obwód Kaliningradzki), granicą z Białorusią i polskim kontyngentem w NATO operującym w regionie — nie jest abstrakcyjnym odległym celem. Jest pierwszą linią.

To dlatego od 2022 roku sprzedaż sprzętu survivalowego i awaryjnego w Polsce wzrosła o ponad 130% rok do roku w momencie wybuchu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. To dlatego rząd wydał oficjalny poradnik przygotowania kryzysowego. I to dlatego MON, RCB i Akademia Pożarnicza prowadzą kampanię, która — gdyby media ją szerzej nagłaśniały — powinna zmrozić krew w żyłach każdego Polaka.

Noc, której nie zapomniało Pomorze

Zanim przejdziemy do rządowych zaleceń — jedna historia. Autentyczna. Polska.

W nocy z 11 na 12 sierpnia 2017 roku nad północną Polską przeszła nawałnica, która rozerwała krajobraz Pomorza, Kujaw i Wielkopolski. W miejscowości Suszek zginęły dwie harcerki przygniecione połamanymi drzewami na obozie harcerskim. Łącznie — 6 ofiar śmiertelnych, 62 rannych.

Ponad 500 tysięcy odbiorców bez prądu jednocześnie. 381 zniszczonych stacji transformatorowych. 42 tysiące hektarów zniszczonego lasu tylko w województwie pomorskim. Łączne straty — 2,8 miliarda złotych.

I pamiętajmy: to była jedna burza. W jednym kraju. Bez żadnego zewnętrznego wroga. Bez cyberataku. Bez działań hybrydowych. Wystarczyło kilkanaście minut wiatru i deszczu.

Co rząd mówi, ale nikt nie słucha

W odpowiedzi na rosnące zagrożenia — geopolityczne i klimatyczne — Rządowe Centrum Bezpieczeństwa opublikowało poradnik „Bądź gotowy — poradnik na czas kryzysu i wojny” (dostępny pod adresem alert.rcb.gov.pl). To nie jest dokument dla wojskowych czy profesjonalnych ratowników. To instrukcja dla każdej polskiej rodziny.

Zatrzymaj się na chwilę przy tych trzech pozycjach: radio na baterie, latarka, powerbank.

Gdybyś miał teraz wyjść z domu z plecakiem — czy masz to wszystko? Naładowane, sprawne, gotowe?

Większość z nas ma gdzieś w szafce stare radio, które ostatnio działało 3 lata temu. Ma powerbank, który leży rozładowany w szufladzie. Ma latarkę bez baterii.

I to właśnie jest problem. Bo kryzys nie dzwoni przed wejściem.

Dlaczego tanie radia z Allegro i Aliexpress zawiodą Cię w najgorszym momencie

Kiedy burzysz się po blackoucie i wpisujesz w Allegro „radio korbkowe” albo „radio awaryjne” — wyskakują dziesiątki modeli w cenie 60–120 zł. Kolorowe opakowania, imponujące specyfikacje, zdjęcia żołnierzy i lasu w tle.

Nie daj się nabrać. Masz teraz chwilę na przeczytanie tego artykułu i podjęcie spokojnej decyzji. Podczas blackoutu tej chwili nie będzie.

Oto co najczęściej dzieje się z tanim sprzętem:

Wiesz, co irytuje najbardziej? Że wiele sklepów — z pełną premedytacją lub z ignorancji — sprzedaje te radia Polakom jako „sprzęt do odbioru polskich ostrzeżeń pogodowych”. To po prostu nieprawda.

Więcej niż gadżet. To polisa ubezpieczeniowa.

Nie kupujesz kolejnego urządzenia elektronicznego. Kupujesz gwarancję, że gdy nadejdzie najgorszy moment — nie będziesz stał w ciemności, bezradny, z rozładowanym telefonem, bez pojęcia co się dzieje za oknem.

Kupujesz moment, w którym Twoje dzieci nie będą się bać ciemności, bo Ty spokojnie wyciągasz z szafy urządzenie, rozświetlasz pokój, nastawiasz radio i mówisz: „Spokojnie. Mamy to pod kontrolą.”

Polscy eksperci ds. bezpieczeństwa energetycznego mówią wprost: Polska jest nieprzygotowana na scenariusz poważnego blackoutu. Systemy wczesnego ostrzegania działają z opóźnieniem. Infrastruktura pochodzi z lat 70. W pierwszych 48–72 godzinach każdego poważnego kryzysu — obywatel jest zdany wyłącznie na siebie.

Rząd już to wie. Dlatego wydał poradnik. Dlatego RCB i MON prowadzą kampanię przygotowania kryzysowego. Teraz pytanie brzmi: czy Ty to wiesz?